Sztuczna inteligencja pozwala oszustom pisać bezbłędne wiadomości, klonować głosy i prowadzić rozmowy, które krok po kroku budują zaufanie. Ekspert od cyberbezpieczeństwa z amerykańskiego University of Missouri przypomina, że szukanie literówek już nie wystarcza, i podpowiada, na co zwracać uwagę.

Jak przestępcy wykorzystują AI

Prasad Calyam, profesor inżynierii i dyrektor centrum badawczego zajmującego się sztuczną inteligencją na tej uczelni, wymienia kilka metod. Przestępcy generują przekonujące maile phishingowe, tworzą fałszywe sklepy internetowe i podszywają się pod znane osoby za pomocą sklonowanego głosu lub filmów deepfake. Wykorzystują też chatboty, które udają konsultantów obsługi klienta albo potencjalnych partnerów romantycznych.

Takie programy potrafią rozmawiać naturalnie, odpowiadać na pytania i stopniowo zdobywać zaufanie, zanim poproszą o pieniądze lub poufne dane. Ponieważ dopasowują się do tego, co mówi rozmówca, trudniej zorientować się, że po drugiej stronie jest oszustwo.

Czego nie powierzać narzędziom AI

Według eksperta do czatbotów nie należy wpisywać informacji wrażliwych. Chodzi o:

• numery identyfikacyjne, takie jak amerykański Social Security number,
• adresy zamieszkania i hasła,
• dane bankowe i dokumentację medyczną,
• poufne dokumenty z pracy.

Nawet pozornie drobne szczegóły, jak data urodzenia, plany podróży czy informacje o członkach rodziny, mogą zostać wykorzystane, jeśli wyciekną. W zależności od platformy wpisane treści bywają przechowywane, przeglądane przez ludzi lub używane do trenowania modeli. Przed wgraniem dokumentu warto więc usunąć z niego wrażliwe fragmenty i sprawdzić ustawienia prywatności.

Jak rozpoznać podejrzaną wiadomość

Błędy językowe przestają być wiarygodnym sygnałem, bo AI tworzy teksty wyglądające profesjonalnie i potrafi naśladować znajome głosy. Zamiast tego warto uważać na nieoczekiwane prośby o pieniądze, dane osobiste lub kody weryfikacyjne, zwłaszcza gdy wiadomość wywiera presję czasu albo każe zachować sprawę w tajemnicy. Nie klikaj nieznanych linków i nie odpowiadaj bezpośrednio na podejrzane wiadomości. Jeśli masz wątpliwości, skontaktuj się z instytucją przez jej oficjalną stronę albo zadzwoń do danej osoby na numer, który znasz i któremu ufasz.

Jak się zabezpieczyć i co robić po włamaniu

Calyam zaleca menedżer haseł, który tworzy i przechowuje mocne, unikalne hasła, oraz uwierzytelnianie wieloskładnikowe na ważnych kontach. Dodatkową ochronę przed phishingiem dają klucze dostępu (passkeys) i sprzętowe klucze bezpieczeństwa. Warto też wyłączyć w narzędziach AI opcjonalne udostępnianie danych do trenowania modeli, aktualizować urządzenia i aplikacje oraz sprawdzać, czy na kontach finansowych nie dzieje się nic nietypowego.

Gdy podejrzewasz przejęcie konta, od razu zmień hasło przez oficjalną stronę lub aplikację i wyloguj nieznane urządzenia. Jeśli to samo hasło służyło do innych usług, zmień je również tam. Zabezpiecz przede wszystkim główną skrzynkę e-mail, bo atakujący mogą przez nią resetować hasła do kolejnych serwisów. Gdy wyciekły dane finansowe, trzeba skontaktować się z bankiem lub wydawcą karty.

Co to oznacza dla polskiego czytelnika

Rady dotyczą także Polski, bo klonowanie głosu czy fałszywe sklepy nie znają granic, a podobne schematy, jak SMS-y i maile podszywające się pod bank lub kuriera, są u nas dobrze znane. Wskazany w oryginale serwis IdentityTheft.gov działa w USA, więc w Polsce w razie kradzieży tożsamości trzeba zgłosić sprawę bankowi i policji. Pomocne bywa też zastrzeżenie numeru PESEL, które można zrobić m.in. przez bankowość elektroniczną lub aplikację mObywatel. Podejrzane wiadomości można przekazywać do CERT Polska.

W praktyce najskuteczniejsze są proste nawyki: nie reagować na presję, samodzielnie weryfikować nadawcę innym kanałem i włączyć dodatkowe zabezpieczenia kont. Przy telefonie od „bliskiej osoby” proszącej o szybki przelew warto się rozłączyć i oddzwonić na numer zapisany w kontaktach.

Źródło: Tech Xplore – „Cybersecurity expert shares tips to spot AI-powered scams”